حسين علوى مهر
175
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
تفسير به رأى روشن است كه تفسير به رأى از روشهاى تفسيرى نيست ؛ زيرا تفسير غلط و ناپسند نمىتواند روش باشد ، اما بدين جهت اين بحث در ميان روشها مطرح شده است تا مفسر به چنين تفسيرى گرفتار نشود و با آگاهى از حدود و ثغور آن از چنين تفسيرى پرهيز نمايد . پيشينهء تفسير به رأى هم زمان با تفسير گويى صحابهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، جعل احاديث ، تحريف معنوى آيات و انحراف افكار از حقايق قرآن كريم آغاز گرديد . و به خاطر اين كه عدهاى دنيا طلب و سودجو به خلافت ، حكومت ، منصب فرماندارى ، بهرهمندى از سفرههاى رنگين و زندگى مرفّه برسند ، تا توانستند روايات را بر عليه اهل بيت عليهم السّلام و در مدح مخالفان آنان جعل كردند و به تأويل باطل و تفسير به رأى در آيات قرآن پرداختند . اين گونه تفسير و تحريفها آن قدر زياد است كه اگر كسى بخواهد جمع آورى كند كتابى ضخيم و گسترده خواهد شد . در اين جا به چند نمونه از آن كه در صدر اسلام انجام گرفته ، اشارت مىرود : الف . از ابىّ بن كعب چنين نقل شده است : سورهء « عصر » را بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خواندم ، سپس تفسير آن را از حضرت خواستم ، آن حضرت فرمود : « و العصر » سوگندى از سوگندهاى